Tyfu bwyd, hel fy nhamaid, a'r byd o nghwmpas i, 700 troedfedd uwchben lefel y môr.

31.12.16

Blwyddyn Newydd Dda

A llond y tŷ o ffa!


Yn Llundain fuo ni rhwng y Dolig a'r Calan (llond y tŷ o fwg..?).
Y genod i gyd yn mwynhau sioe Mamma Mia, a finna'n cael crwydro...


Edrych am gofeb Catrin Glyndŵr, yn yr ardd goffa lle bu eglwys Sant Swithin. Mi oedd yn dipyn o job ffeindio'r lle a deud y gwir, oherwydd gwaith adeiladu wrth geg y ffordd fach sy'n arwain yno o Cannon St (mwy neu lai gyferbyn â mynedfa gorsaf Cannon St.)

Dwn 'im be dwi'n feddwl o'r cerflun abstract, ond mae geiriau Menna Elfyn yn hyfryd. Atgoffa rhywun o deimlo'r un emosiwn wrth gofeb Gwenllian yn Sempringham

O be wela' i mae'r 'ardd' yn gyfaddawd cyndyn gan ddatblygwyr, mewn dinas sydd yn frith o gannoedd o graeniau, ac yn ferw o adeiladu ymhob twll a chornel. Twll a chornel ydi'r ardd hon a deud y gwir, wedi'i hamgylchynu gan dyrrau dur a gwydr, a'u llond nhw o bobl sy'n malio dim am hanes Catrin a'i theulu druan. Bosib mae dim ond lle i ddianc am smôc ydi'r ardd i'r rhan fwyaf o'i hymwelwyr.









Heb y gofeb, efallai y byddai'n waeth iddyn nhw fod wedi claddu'r ardd ddim. Fydd hi'n derbyn dim haul lle mae hi, ond roedd yn braf cael treulio chwarter awr yno yn ll'nau'r lechen a thynnu lluniau a synfyfyrio.

Hel cwrw fues i wedyn, ar y Strand a Covent Garden, yn chwerthin wrtha' fi fy hun, yn darllen llyfr diweddara' Dewi Prysor.


A hel atgofion am weithio yn Llundain ddiwedd yr wythdegau, a chyfarfod criw o Gymry bob nos Fercher, mewn llond dwrn o dafarnau fel y Marquess of Anglesey.

Dew Wms; Cnwc; Geraint a Mogos; Pedr Pwll Du; ac eraill y mae eu henwau wedi mynd o'r cof uffernol 'ma sydd gen' i. Dyddiau da.


Ond yn ôl at eleni, cael crwydro i gopa Bryn y Briallu cyn dal y trên adra o Euston, i weld cofeb Iolo Morgannwg. Dim gobaith o fedru ll'nau hon, ond roedd hi mewn lle braf iawn. Yn fanno fyddai'n prynu tŷ haf ar ôl ennill ar yr Ewromiliwns.




27.11.16

Garlleg

Pan o'n i'n 12 oed, fy hoff lysiau i oedd tatws. Ar ffurf chips, wrth gwrs.

Ffa haricot hefyd.
Y rhai oedd yn dod mewn tun, efo saws tomato. Ia, baked beans siwr iawn.

Mae'r Fechan yn 12 oed cyn Dolig eleni. Ei hoff lysieuyn hi ydi garlleg! Mi fwytith hi ewin garlleg yn amrwd, ac wrth ei bodd efo fo wedi'i rostio a'i ffrio hefyd, a'i rwbio ar fara, a'i ychwanegu i bob mathau o brydau bwyd.

Doeddwn i ddim yn gwbod be oedd garlleg nes o'n i yn oedolyn am wn i, ond mae'n anodd meddwl am goginio hebddo fo bellach.


Dwi wedi tyfu garlleg yma o'r blaen, ond heb lwyddiant anferthol, gan imi ddefnyddio ewinedd o'r gegin i'w plannu, yn hytrach na'u prynu'n bwrpasol. Y mis yma, mae'r Fechan a fi wedi prynu, ac wedi plannu tair rhes fer o arlleg yn yr ardd gefn.

Plannwyd dwsin gewin o'r Germidour uchod, a dau ewin mawr o arlleg eliffant, ac mae hen edrych ymlaen at gael plethu'r bylbiau at eu gilydd yr haf nesa'.... gobeithio!


Yn ôl fy arfer, doeddwn i ddim digon trefnus i archebu garlleg hardneck, sydd orau ar gyfer llefydd caled fel Stiniog, felly bu'n rhaid prynu rhai softneck yn lleol a chroesi bysedd y gwna nhw rywbeth ohoni yma ar ochr y mynydd.


Heddiw oedd yr ail ddydd Sul hyfryd o braf yn olynol, ac mi ges i dreulio oriau yn yr haul oer yn clirio a thocio a pharatoi. Mi wnes i rywbeth na wnes i erioed o'r blaen hefyd, sef plannu bylbs tiwlips. Rhwng dau feddwl ydw i os dwi'n licio tiwlips ai peidio. Mi dduda'i wrthach chi y gwanwyn nesa (oni bai fod y llygod a'r lleithder wedi rhoi'r farwol iddyn nhw).

Wrth i'r haul fachlud i gefn y Moelwyn Bach, mi ges i funud neu ddau i edmygu noson braf arall ac atgoffa fy hun fod gen i lawar i ddiolch amdano, am gael byw mewn lle mor wych.



-----------------------

[Toriad o bapur bro cylch 'Stiniog, Llafar Bro sydd yn y llun efo'r garlleg, o 2002. Mae ambell erthygl am arddio yn ymddangos ar wefan Llafar Bro hefyd.]


22.11.16

Sbeislyd

Hadau coriander o'r tŷ gwydr. Neis ydyn nhw hefyd.


Er bod planhigion basil yn gwneud yn dda iawn yma, tydi'r amodau ddim yn plesio coriander cystal, ac maen nhw'n gyndyn i gynhyrchu cnwd o ddail. Mae pob planhigyn coriander dwi'n dyfu yn rhedeg yn gyflym iawn i flodeuo.

Maen nhw'n ddigon bodlon, ar y llaw arall, i gynhyrchu hadau ar ôl blodeuo, ac mae'r rhain yn flasus iawn yn wyrdd, mewn llysiau wedi'u stwffio er enghraifft, ac maen nhw'n sychu'n dda hefyd.

Os ydi'r dail angen mwy o sylw a dandwn nag ydw i'n fodlon roi, o leia' gawn ni gnwd o hadau ar gyfer cyri trwy'r hydref a'r gaeaf!




Bot: llysiau'r bara, brwysgedlys m Cu: coriander m     [Geiriadur yr Academi]



21.11.16

Pedair blynedd wedyn...

video

Tafodau'r merched. Afon Bowydd. #Stiniog

Tachwedd 2012



(Peidiwch â gwthio'r botwm i wylio ar YouTube er mwyn osgoi hysbysebion)

7.11.16

Rhoi'r ffidil yn y tomato

Naw wfft i domatos. Ga'n nhw fynd i chw'thu!

Dwi newydd glirio'r planhigion o'r tŷ gwydr ar ôl i rai ohonyn nhw ddal yr aflwydd blight.


Eto fyth, mi gawson ni gnwd sâl iawn, er trio tri math eleni. Y ffefryn Ildi, a moneymaker a super sweet. Ond yr un oedd y canlyniad.

Ffrwyth yn hir iawn iawn yn aeddfedu; cnwd bach, siomedig.
Mi fuon ni'n hel llond dwrn bob hyn a hyn, ond y rhan fwya' wedi aros yn fach a gwyrdd ar y goeden. A dyna ddiwedd y tymor tyfu eto.

Ildi sy'n felyn, supersweet ydi'r rhai cochio bach, a moneymaker ydi'r rhai mwy
Mae angen buddsoddi amser i dendio tomatos yn amlwg. Fedri di ddim eu tyfu'n llwyddianus o hadau os ti'n arddwr drama, oriog a diog, fel fi!

O fawr ac s fach...  
Os ydw i am drafferthu eto bydd rhaid unai: prynu gwresogydd i'r tŷ gwydr i ymestyn dechrau'r tymor, ac er mwyn osgoi newid mawr yn y tymheredd o ddydd i nos yn ystod hafau uffernol Stiniog; neu anghofio'r hadau a phrynu planhigion o ganolfan arddio (...sy'n teimlo fel twyllo i mi...)

Be wna'i d'wch? Dwn 'im!